شبکه‌های فیبر نوری به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین فناوری‌های انتقال داده، نقش مهمی در توسعه ارتباطات پرسرعت ایفا می‌کنند. این شبکه‌ها با استفاده از تارهای نوری به‌جای کابل‌های مسی، قادرند حجم بالایی از داده را با حداقل تلفات و حداکثر سرعت انتقال دهند.
در چنین سیستم‌هایی، تجهیزات جانبی مانند کانکتور، پچ‌کورد، آداپتور و به‌ویژه اسپلیتر فیبر نوری نقش کلیدی در توزیع دقیق و پایدار سیگنال دارند. اسپلیتر وظیفه تقسیم توان نوری را میان چند مسیر مختلف بر عهده دارد تا داده‌ها به‌صورت هم‌زمان به چند مقصد منتقل شوند.
به‌طور کلی، اسپلیتر فیبر نوری یکی از اجزای اصلی شبکه‌های FTTH و GPON محسوب می‌شود که با عملکرد دقیق خود، امکان اشتراک‌گذاری یک منبع نوری بین چند کاربر را فراهم کرده و به بهینه‌سازی هزینه و افزایش کارایی سیستم کمک می‌کند.

اسپلیتر فیبر نوری چیست؟

اسپلیتر فیبر نوری (Fiber Optic Splitter) یکی از اجزای اصلی در شبکه‌های نوری غیرفعال (PON) است که وظیفه تقسیم سیگنال نوری ورودی به چند خروجی را بر عهده دارد. این تجهیز با دریافت یک پرتو نوری از منبع، آن را به نسبت‌های مشخص میان چند مسیر نوری تقسیم می‌کند تا داده‌ها به چند کاربر یا دستگاه منتقل شوند، بدون آن‌که کیفیت سیگنال به‌طور محسوس کاهش یابد.

عملکرد اسپلیتر در تقسیم سیگنال نوری

اسپلیتر با استفاده از خاصیت بازتاب و شکست نور، شدت پرتو ورودی را میان چند تار فیبر تقسیم می‌کند. برای مثال، یک اسپلیتر 1x4 می‌تواند سیگنال را از یک ورودی به چهار خروجی جداگانه ارسال کند. در این فرآیند، هر خروجی درصدی از توان نوری اصلی را دریافت می‌کند که مقدار آن به نوع و طراحی اسپلیتر بستگی دارد.

ساختار داخلی و اجزای اصلی اسپلیتر

اسپلیترها معمولاً از شیشه یا سیلیکا ساخته می‌شوند و شامل بخش‌های زیر هستند:
ورودی (Input Port): محل ورود سیگنال نوری اصلی
خروجی‌ها (Output Ports): مسیرهای تقسیم‌شده سیگنال
هسته نوری (Optical Core): بخش مرکزی که تقسیم نور در آن انجام می‌شود
پوشش محافظ (Protective Housing): برای جلوگیری از آسیب مکانیکی و رطوبت
در مدل‌های صنعتی، این اجزا درون جعبه‌های فلزی یا پلاستیکی با اتصالات استاندارد (مانند SC/APC یا LC/UPC) قرار دارند.

تفاوت اسپلیتر با سایر تجهیزات تقسیم سیگنال

در مقایسه با تقسیم‌کننده‌های الکتریکی یا مسی، اسپلیتر فیبر نوری بدون نیاز به منبع تغذیه کار می‌کند و تلفات سیگنال بسیار کمتری دارد. برخلاف تجهیزات اکتیو، اسپلیتر یک وسیله پسیو است؛ یعنی هیچ انرژی الکتریکی برای عملکرد خود مصرف نمی‌کند. همچنین برخلاف سوییچ‌های شبکه، اسپلیتر داده‌ها را بر اساس مسیر یا آدرس منتقل نمی‌کند، بلکه صرفاً شدت نور را میان مسیرهای مختلف تقسیم می‌نماید.

انواع اسپلیتر فیبر نوری

اسپلیترهای فیبر نوری در دو نوع اصلی FBT Splitter و PLC Splitter تولید می‌شوند که هرکدام با فناوری متفاوتی ساخته شده‌اند و کاربردهای خاص خود را دارند. شناخت تفاوت این دو مدل، به انتخاب دقیق‌تر و کارایی بهتر در شبکه کمک می‌کند.

1. FBT Splitter (Fused Biconical Taper)

در این نوع، چند تار فیبر نوری به‌صورت حرارتی با یکدیگر ذوب و به‌هم متصل می‌شوند تا سیگنال نوری میان خروجی‌ها تقسیم گردد.
ویژگی‌ها:

•    ساخت ساده‌تر و قیمت پایین‌تر
•    مناسب برای تقسیم سیگنال در نسبت‌های کم (مانند 1x2 یا 1x4)
•    حساس به دما و طول موج
•    افت نوری بیشتر در تقسیم‌های بالاتر

کاربرد:
در پروژه‌های کوچک و سیستم‌های با تعداد کاربر محدود که پایداری طولانی‌مدت اهمیت کمتری دارد.

2. PLC Splitter (Planar Lightwave Circuit)

در این مدل، تقسیم نور از طریق یک تراشه نوری سیلیکا انجام می‌شود. فناوری PLC باعث افزایش دقت در تقسیم توان و کاهش تلفات می‌گردد.
ویژگی‌ها:
•    دقت بالا در تقسیم سیگنال
•    عملکرد پایدار در دما و طول موج‌های مختلف
•    مناسب برای تقسیم‌های بالا مانند 1x8، 1x16، 1x32 و بیشتر
•    افت سیگنال کمتر نسبت به FBT

کاربرد:
در شبکه‌های FTTH، GPON، EPON و مراکز مخابراتی بزرگ که نیاز به تقسیم سیگنال بین چندین کاربر وجود دارد.

مقایسه فنی و کاربردی بین FBT و PLC

در وب‌سایت ما، مجموعه‌ای از اسپلیترهای فیبر نوری PLC با کانکتور SC/UPC عرضه می‌شود که پاسخ‌گوی نیاز پروژه‌های مختلف از مقیاس کوچک تا شبکه‌های FTTH گسترده است. تمامی این محصولات دارای پوشش مقاوم، تلفات نوری پایین و سازگاری با استانداردهای بین‌المللی هستند. در ادامه، توضیح کوتاهی درباره هر مدل ارائه می‌شود:

1. اسپلیتر فیبر نوری SC/UPC 1x2

کاربرد: مناسب برای تقسیم سیگنال بین دو مسیر در پروژه‌های کوچک و آزمایشگاهی.
ویژگی‌ها: تلفات کم، نصب سریع، مناسب برای تست و توزیع سیگنال در مسیرهای محدود.

2. اسپلیتر فیبر نوری SC/UPC 1x4

کاربرد: استفاده در شبکه‌های داخلی ساختمان‌ها، دفاتر و مجتمع‌های مسکونی کوچک.
ویژگی‌ها: تقسیم یکنواخت توان نوری بین چهار خروجی با دقت بالا و افت نوری کنترل‌شده.

3. اسپلیتر فیبر نوری SC/UPC 1x8

کاربرد: مناسب برای شبکه‌های FTTH با تعداد کاربران متوسط.
ویژگی‌ها: عملکرد پایدار در دمای متغیر، کیفیت انتقال بالا، سازگار با تجهیزات نوری استاندارد.

4. اسپلیتر فیبر نوری SC/UPC 1x16

کاربرد: مناسب برای پروژه‌های شهری یا ساختمانی بزرگ‌تر با چندین کاربر نهایی.
ویژگی‌ها: تقسیم دقیق سیگنال، تلفات پایین و قابلیت نصب در رک یا باکس اسپلیتر.

5. اسپلیتر فیبر نوری SC/UPC 1x32

کاربرد: برای مراکز مخابراتی و شبکه‌های گسترده FTTH و GPON.
ویژگی‌ها: طراحی حرفه‌ای، پایداری بالا، امکان استفاده در محیط‌های صنعتی با بار کاری زیاد.

6. باکس اسپلیتر فیبر نوری PLC (Splitter Box)

مدل‌های موجود: 1x4 و 1x8
کاربرد: برای محافظت و سازمان‌دهی اسپلیترها در زمان نصب در رک‌ها یا باکس‌های توزیع.
ویژگی‌ها: بدنه مقاوم در برابر گردوغبار و رطوبت، نصب آسان، مناسب برای فضاهای داخلی و بیرونی.

جمع‌بندی
اسپلیتر فیبر نوری وسیله‌ای پسیو برای تقسیم سیگنال نوری میان چند مسیر است و در شبکه‌های FTTH، GPON و سیستم‌های مخابراتی به‌طور گسترده استفاده می‌شود. این تجهیز با کاهش نیاز به منابع نوری متعدد، هزینه و پیچیدگی شبکه را پایین می‌آورد.
مدل‌های PLC با کانکتور SC/UPC به‌دلیل ساختار دقیق‌تر و افت نوری کمتر، گزینه رایج در پروژه‌های شهری و سازمانی هستند. در مقابل، مدل‌های FBT برای کاربردهای ساده‌تر و تعداد تقسیم پایین مناسب‌اند.
در زمان خرید، باید نوع کانکتور، ظرفیت پورت، تلفات نوری، جنس بدنه و استاندارد ساخت بررسی شود. انتخاب برند معتبر و متناسب با نیاز پروژه، باعث عملکرد پایدار و نگهداری آسان شبکه خواهد شد.